Γιατί η Ευρώπη δημιουργεί τόσο ένα ψηφιακό ευρώ όσο και ένα νέο δίκτυο πληρωμών μέσω κινητού

Η αποστολή χρημάτων από το τηλέφωνό σας φαίνεται απλή: απλώς επιλέξτε μια επαφή, εισαγάγετε ένα ποσό και πατήστε επιβεβαίωση. Αλλά πίσω από αυτές τις φαινομενικά απλές ενέργειες κρύβονται εθνικά συστήματα πληρωμών που δεν είναι πάντα διαλειτουργικά.

Στην Ευρώπη, έχει συσταθεί το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πληρωμών (ENP) με έδρα τη Μαδρίτη, για να συνδέσει πέντε λύσεις πληρωμών μέσω κινητού που λειτουργούν σε 13 ευρωπαϊκές χώρες: Bizum (Ισπανία), Bancomat (Ιταλία), SIBS-MB WAY (Πορτογαλία), Vipps MobilePay (Νορβηγία, Δανία, Σουηδία και Φινλανδία) και EPI/Wero (Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και Αυστρία).

Η συνδυασμένη υποδομή αυτών των οργανισμών καλύπτει περισσότερο από το 70% του πληθυσμού της ΕΕ και της Νορβηγίας, εξυπηρετώντας συνολικά περίπου 130 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες.

Η εφαρμογή της ΕΠΓ θα είναι σταδιακή, ξεκινώντας με πληρωμές μεταξύ ατόμων και προτού προχωρήσει στις ηλεκτρονικές αγορές και στις φυσικές επιχειρήσεις.

Καθώς όμως η ΕΕ ετοιμάζεται να λανσάρει το ψηφιακό ευρώ τα επόμενα χρόνια, το ερώτημα που θα έρχεται στο μυαλό πολλών είναι: Γιατί να ασχοληθούμε;

Η απάντηση είναι ότι η ΕΠΓ και το ψηφιακό ευρώ εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Η πρώτη αποτελεί γέφυρα μεταξύ των υφιστάμενων λύσεων πληρωμών, ενώ η δεύτερη είναι δημόσιο χρήμα σε ηλεκτρονική μορφή. Η ΕΠΓ συνδέει υπηρεσίες και τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ το ψηφιακό ευρώ θα επιτρέψει τη χρήση, στο ψηφιακό περιβάλλον, χρήματος που εκδίδεται στο πλαίσιο του Ευρωσυστήματος , της νομισματικής αρχής της ζώνης του ευρώ.

Συστήματα όπως η ΕΠΓ – ή μία από τις πολλές άλλες υπηρεσίες που είναι διαθέσιμες σήμερα – μεταφέρουν τα ευρώ που τηρούνται στους τραπεζικούς λογαριασμούς των πελατών. Αλλά το ψηφιακό ευρώ δεν είναι ούτε νέο νόμισμα ούτε κρυπτονόμισμα. Είναι ηλεκτρονικό χρήμα που εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), όπως ακριβώς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ.

Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει ούτε τα μετρητά ούτε τις υπάρχουσες ιδιωτικές ηλεκτρονικές μεθόδους πληρωμής. Αυτές θα συνεχίσουν να υπάρχουν και να χρησιμοποιούνται ως έχουν τώρα.

Για τους καταναλωτές, φαίνεται να υπάρχει μια θολή γραμμή μεταξύ των υφιστάμενων ηλεκτρονικών συστημάτων πληρωμών και του ψηφιακού ευρώ, ιδίως στην περίπτωση των χρεωστικών καρτών και του Bizum. Για τους καταναλωτές, είναι προφανές ότι το ψηφιακό ευρώ δεν έχει τέλη ή κόστος έκδοσης και δεν υπάρχει ιδιωτική εταιρεία πίσω από τις συναλλαγές. Η θεμελιώδης διαφορά έγκειται επομένως στο ποιος υποστηρίζει το υπόλοιπο και στους όρους χρήσης του.

Ο προγραμματισμένος σχεδιασμός για το ψηφιακό ευρώ θα επιτρέπει τις πληρωμές μεταξύ ιδιωτών, σε καταστήματα και στο διαδίκτυο. Σχεδιάζεται επίσης μια λειτουργία εκτός σύνδεσης .

Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακού ευρώ, η ΕΚΤ εξετάζει ένα δωδεκάμηνο πιλοτικό πρόγραμμα που θα ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και μια πιθανή πρώτη έκδοση το 2029, υπό την προϋπόθεση ότι θα εγκριθούν οι κανονισμοί. Ωστόσο, πρόκειται για προβλέψεις και όχι για επιβεβαιωμένη ημερομηνία έναρξης.

Πληρωμές και στρατηγική αυτονομία
Τόσο το ψηφιακό ευρώ όσο και η ΕΠΓ θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το 2022, τα διεθνή συστήματα πληρωμών με κάρτα (Visa, Mastercard, American Express) αντιπροσώπευαν περίπου το 61% όλων των συναλλαγών της ζώνης του ευρώ . Αν και αυτό το ποσοστό καταδεικνύει την κυριαρχία των (κυρίως με έδρα τις ΗΠΑ) διεθνών δικτύων πληρωμών, πολλές από αυτές τις συναλλαγές διεκπεραιώνονται ή διαχειρίζονται από θυγατρικές, τράπεζες και εταιρείες τεχνολογίας με έδρα την Ευρώπη.

Οι άμεσες πληρωμές από λογαριασμό σε λογαριασμό μέσω κινητού τηλεφώνου συμβάλλουν επίσης στην οικονομική κυριαρχία, καθώς αποφεύγουν τη χρήση διεθνών συστημάτων πληρωμών.

Η εξάρτηση από αυτούς τους μη ευρωπαϊκούς παρόχους αποτελεί μέρος της συζήτησης για την αυτονομία και την ανθεκτικότητα της ΕΕ . Η ανάπτυξη της ΕΠΓ και του ψηφιακού ευρώ θα μπορούσε επομένως να θεωρηθεί ως μια στρατηγική για ψηφιακή και οικονομική κυριαρχία σε μια εποχή που υπάρχει μια τάση για ευρωπαϊκή κυριαρχία «360 μοιρών» που καλύπτει την ενέργεια, την τεχνολογία , την άμυνα, την πληροφορική και τα χρηματοοικονομικά.

Εμπιστοσύνη, ιδιωτικότητα, δεδομένα
Η εμπιστοσύνη θα αποτελέσει βασικό παράγοντα για το αν οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν το ψηφιακό ευρώ. Μια διερευνητική έρευνα στην Ισπανία έδειξε πώς η αντιληπτή εμπιστοσύνη στην ΕΚΤ οδήγησε σε μεγαλύτερη προθυμία χρήσης του ψηφιακού ευρώ, ενώ οι ανησυχίες σχετικά με την προστασία των δεδομένων είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα.

Παρόλο που αυτά τα στοιχεία δεν μπορούν να παρεκταθούν σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό πληθυσμό, υπογραμμίζουν ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει ο σχεδιασμός και η δημόσια επικοινωνία του ψηφιακού ευρώ. Η αξιοπιστία και η ιδιωτικότητα συνδέονται στενά με το ποιος διαχειρίζεται τα δεδομένα, είτε πρόκειται για ιδιωτικούς παρόχους είτε για δημόσιους φορείς.

Τι δεν θα κάνει το ψηφιακό ευρώ
Ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο πληρωμών δεν καθιστά το ψηφιακό ευρώ περιττό. Μπορεί να βοηθήσει στην εξοικείωση των χρηστών με τις ψηφιακές πληρωμές μέσω κινητών συσκευών και τις διασυνοριακές συναλλαγές, και να καταδείξει την αξία της σύνδεσης των υφιστάμενων εθνικών υποδομών. Η ΕΠΓ θα διευκολύνει τις διασυνοριακές πληρωμές χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες ιδιωτικές λύσεις.

Επιπλέον, ορισμένες υπηρεσίες εφαρμόζουν ήδη μέρος της λειτουργικής λογικής του μελλοντικού ψηφιακού ευρώ σε φυσικά καταστήματα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, το Bizum Pay επιτρέπει την πραγματοποίηση ανέπαφων πληρωμών μέσω τηλεφώνου σε φυσικά καταστήματα απευθείας από τραπεζικό λογαριασμό, και η συναλλαγή μπορεί ακόμη και να ολοκληρωθεί εάν το τηλέφωνο χάσει τη σύνδεσή του στο διαδίκτυο.

Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει έναν δημόσιο τρόπο για να φέρει το ευρώ στα τηλέφωνα των ανθρώπων. Το βασικό ζήτημα θα είναι το κατά πόσον οι πολίτες το αντιλαμβάνονται ως μια απτή βελτίωση όσον αφορά την εμπιστοσύνη, την ιδιωτικότητα, την προσβασιμότητα και την ευκολία χρήσης. Χωρίς αυτά τα ορατά οφέλη, οποιαδήποτε νομισματική καινοτομία διατρέχει τον κίνδυνο να μην είναι τίποτα περισσότερο από μια θεσμική υπόσχεση.

ΠΗΓΗ: The Conversation –Catedrático de Economía Financiera y Decano, Universidad CEU San Pablo

 

Σχετικές δημοσιεύσεις