Με αφορμή τις αποκτηθείσες φωτογραφίες που απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200, στην πλειοψηφία τους κομμουνιστών, που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από ναζιστικές δυνάμεις κατοχής – πολλοί έσπευσαν να αξιοποιήσουν τους αγώνες και τη θυσία τους βάζοντας πολιτικό περίβλημα.
Οι θυσίες και οι αγώνες ενός λαού σπανίως έχουν μια και μόνη φωνή και σχεδόν ποτέ δεν κυριαρχούνται από μία και μόνη ιδεολογία. Στην πορεία προς το εκτελεστικό απόσπασμα τραγουδούσαν τον Εθνικό Ύμνο, τον Ύμνο που ενώνει όλους τους Έλληνες.
Η Εθνική Αντίσταση ήταν αγώνας για την Ελευθερία, ήταν η επιβεβαίωση της ιστορικής συνέχειας ενός λαού και ανήκει στο λαό. Δεν ήταν εσωτερική πολιτική διαμάχη. Η σύγχυση με μεταγενέστερες συγκρούσεις – Εμφύλιος – αλλοιώνει το ιστορικό νόημα.
Η συστηματική επίκληση της Αντίστασης ως πηγή αποκλειστικής ηθικής νομιμοποίησης – η πρώτη επίσκεψη του Τσίπρα ως πρωθυπουργού ήταν το Σκοπευτήριο της Καισαριανής – δημιουργεί μια τεχνική γραμμή συνέχειας σαν να υπάρχει μια διαρκής «παράταξη φωτός» απέναντι σε μια «παράταξη σκότους». Αυτό δεν είναι ιστορία είναι πολιτική μυθοπλασία.
Η Αντίσταση υπήρξε πράξη εθνικής επιβίωσης, ήταν αγώνας απέναντι στον ξένο κατακτητή και είναι ιστορικά διακριτή από τον μεταγενέστερο εμφύλιο, ο οποίος ήταν εσωτερική ιδεολογική σύγκρουση για μια αταξική κοινωνία, για την υιοθέτηση του καθεστώτος της «λαϊκής δημοκρατίας».
Η συγχώνευση Αντίστασης και Εμφυλίου σε μια ενιαία αφήγηση θολώνει την κατανόηση και επιτρέπει πολιτικές χρήσεις της μνήμης. Δεν πρόκειται για συνέχεια του ίδιου αγώνα, πρόκειται για διαφορετικό κεφάλαιο.
Αν κάτι αξίζει να σωθεί από εκείνη την ηρωϊκή περίοδο της Αντίστασης, δεν είναι η κομματική υπερηφάνεια, αλλά η ηθική στάση, η συνείδηση ότι ο λαός μπορεί να σταθεί όρθιος όταν απειλείται η ελευθερία του. Οι θυσίες εκείνης της εποχής δεν ζητούν ιδιοκτήτες. Ζητούν σεβασμό.
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής είναι μια άσκηση συλλογικής αυτογνωσίας. Μας φέρνουν αντιμέτωπους με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το παρελθόν, με την ευκολία με την οποία μετατρέπουμε το τεκμήριο σε όπλο και το τραύμα σε επιχείρημα.
Η αμηχανία της πολιτείας διαχρονικά να ξεκλειδώσει με καθαρότητα και τόλμη τα δύσκολα κεφάλαια της Ιστορίας, στερεί τη δυνατότητα στη σύγχρονη Ελλάδα να μιλήσει για εθνική ταυτότητα. Κι όταν η πολιτεία αποφεύγει τη σύγκρουση με το παρελθόν τη θέση παίρνει η κομματική αφήγηση.
Υ.Γ.: Η Ιστορία δεν είναι λάφυρο. Όταν γίνεται εργαλείο σκοπιμότητας, χάνει την αλήθεια και μαζί της χάνουμε και εμείς το μέτρο.
Μιχάλης Βασ. Σούμπλης
