Υπάρχουν στιγμές που μια απλή επίσκεψη σε μια ευρωπαϊκή χώρα αρκεί για να καταλάβεις πόσο δρόμο έχουμε ακόμη μπροστά μας. Η Πορτογαλία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Όταν μπήκε σε μνημόνιο το 2011, όλοι περίμεναν ότι θα χρειαστεί δεκαετίες για να επανέλθει. Και όμως, σε μόλις τρία χρόνια κατάφερε όχι μόνο να βγει καθαρά από το πρόγραμμα διάσωσης, αλλά και να βάλει μπροστά μεταρρυθμίσεις που την καθιστούν σήμερα σύγχρονη και ευημερούσα. Γιατί; Δεν είχε την τοξικότητα, την ακραία πόλωση και την πολιτική αστάθεια που είδαμε στην Ελλάδα, και αυτό έκανε τη διαφορά. Ούτε Ζάππειες αερολογίες, ούτε αντιμνημονιακές κραυγές, ούτε αγανακτισμένες πλατείες. Οι Πορτογάλοι δεν έκαψαν τον τόπο, δεν μπήκαν σε εμφυλιοπολεμική πόλωση, δεν θεώρησαν προδότη όποιον μιλούσε για μεταρρυθμίσεις. Εμείς μπλέξαμε σε μια δεκαετία αυτοϋπονόμευσης.
Η Πορτογαλία σήμερα επενδύει με σχέδιο στην ενέργεια και στο περιβάλλον. Παράγει το 70% των ενεργειακών της αναγκών από ανεμογεννήτριες και υδροηλεκτρικά, χωρίς να υποκύπτει σε κερδοσκοπία, αφού δεν μπήκε στο χρηματιστήριο ενέργειας, όπως κάναμε εμείς και πληρώνουμε το ρεύμα χρυσάφι. Όλη η χώρα είναι ένα καταπράσινο δάσος με πεύκα, ευκάλυπτο και φελλοφόρο δρυ που αναπτύσσονται και αξιοποιούνται εμπορικά. Η Λισαβόνα με 500.000 κατοίκους διαθέτει ισάριθμα δέντρα, και η καθαριότητα είναι υποδειγματική. Στην Ελλάδα βλέπουμε χαοτική ρύπανση και εγκατάλειψη, και αναρωτιέμαι πότε θα καταλάβουμε ότι η φροντίδα του περιβάλλοντος είναι επένδυση και όχι πολυτέλεια.
Και στον τομέα της δημόσιας διοίκησης η ψηφιακή λειτουργία του κράτους κάνει η διαφορά και είναι συντριπτική. Οι υπηρεσίες δουλεύουν πραγματικά, ανταλλάσσουν δεδομένα, δεν ζητούν περιττά χαρτιά, και οι υπάλληλοι φροντίζουν να λύνουν τα προβλήματα επί τόπου. Η ψηφιακή ταυτότητα Cartão de Cidadão κάνει σχεδόν τα πάντα online, μειώνοντας άγχος, καθυστερήσεις και γραφειοκρατία. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, συνεχίζουμε να σπαταλάμε χρόνο και υπομονή σε ουρές και χαρτιά, σαν να ζούμε σε άλλη εποχή.
Η Πορτογαλία τελικά δεν έκανε επανάσταση. Έκανε αυτό που χρειάζεται κάθε σοβαρή χώρα. Αποφασιστικότητα, σταθερότητα και σύστημα που δουλεύει στην πράξη. Κάθε πολίτης και κάθε πολιτικός πρέπει να δει την επιτυχία της και να σκεφτεί, αν μια χώρα με προβλήματα και χρέος μπορεί να γίνει πρότυπο, γιατί εμείς δεν μπορούμε; Είναι ζήτημα επιλογών, πολιτικής ωριμότητας και πρακτικής σοφίας. Το μάθημα είναι σαφές. Χωρίς συναίνεση, σχέδιο και ευθύνη, η πρόοδος παραμένει όνειρο.
