Υπήρξε μία εποχή όπου η ιδεολογία δεν αφορούσε μόνο το άτομο και τις πολιτικές του επιλογές, δεν αφορούσε μόνο τα κόμματα, αλλά κοινωνικές ομάδες, οικογενειακές παραδόσεις, επαγγελματικούς χώρους και πολιτικές ταυτότητες, η ψήφος τότε είχε μνήμη και καταγωγή.
Αποτελούσε έκφραση μιας βαθύτερης ιδεολογικής ένταξης όπου ο πολίτης ήξερε σε ποιο πολιτικό χώρο ανήκει, με ποιες σταθερές αρχές και αξιακό κώδικα.
Αυτή η λογική της ιδεολογίας έχει αλλάξει, δεν έχει εκλείψει πλήρως, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εμπνεύσει τη σημερινή πολιτική συμπεριφορά των εκλογικών σωμάτων.
Σήμερα οι μεγάλες ιδεολογικές αφηγήσεις έχουν υποχωρήσει έναντι των απαιτήσεων της καθημερινότητας, είναι λιγότερο ιδεολογικές και περισσότερο λειτουργικές.
Δεν ενδιαφέρει τόσο το «πού ανήκω», αλλά «ποιος μπορεί να κυβερνήσει» και «ποιος μπορεί εγγυηθεί σταθερότητα» σ’ έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από διαρκείς γεωπολιτικές αναταράξεις και κοινωνικές μεταβολές.
Η οικονομία, η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα του κράτους και η διεθνής αξιοπιστία, συνιστούν ισχυρότερα κριτήρια από την παραδοσιακή κομματική ένταξη.
Οι παλιές συσπειρώσεις ανήκουν στο παρελθόν, δεν είναι τυχαίο και οφείλεται στη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στα κόμματα, τους θεσμούς και την ίδια την πολιτική, μέσα σ’ ένα περιβάλλον αποχής, καχυποψίας και ρευστότητας.
Εδώ τα πρόσωπα αποκτούν αυξημένη σημασία, όχι επειδή υποκαθιστούν ιδέες, αλλά επειδή συμπυκνώνουν πολιτικές μνήμες, κυβερνητικές εμπειρίες, επιτυχίες ή αποτυχίες, συλλογικές προσδοκίες.
Οι πολίτες δεν αξιολογούν τόσο τα προγράμματα, όσο τα πρόσωπα σε αξιοπιστία, εμπειρία, προοπτική, χαρακτήρες, αποτελεσματικότητα και δυνατότητα διακυβέρνησης.
Από την άλλη η Δημοκρατία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς ιδέες, χωρίς ιδεολογικό προσανατολισμό, γιατί τότε η πολιτική κινδυνεύει να περιοριστεί σε μια απλή διαχείριση της καθημερινότητας.
Ωστόσο οι κοινωνίες του 21ου αιώνα φαίνεται να αναζητούν μια διαφορετική ισορροπία. Πρόσωπα που μπορούν να παράγουν αποτελεσματικές ιδέες και ικανά που μπορούν να τις υλοποιήσουν.
Τώρα, εν όψει των εκλογών, οι πολίτες θα συσπειρωθούν ή κάτω από την ανάγκη σταθερότητας, προβλεψιμότητας και σιγουριάς ή στην ανάγκη εναλλαγής και στην υπόσχεση για μια διαφορετική πολιτική ισορροπία.
Από τη μία η σταθερότητα και από την άλλη στο ίδιο έργο θεατές για αλλαγή κατεύθυνσης.
Εκεί που θα κριθεί η πολιτική σύγκρουση, στα πρόσωπα και στις μνήμες που κουβαλούν. Εύχομαι το καλύτερο για τη χώρα.
Μιχάλης Βασ. Σούμπλης
